Akkordun 2005-ci ildən 2014-cü ilədək tarixi
İlqar Hacıyev ·
Məqalənin məzmunu
- Yaratdığım şirkət
- İlk illər və öz istehsal bazası
- Akkord necə beynəlxalq qrupa çevrildi
- Beynəlxalq banklar və onların iştirakı nə demək idi
- Mükafatlar, sertifikatlar və peşəkar tanınma
- Operativ rəhbərlikdən ayrılma və payların dəyişməsi
- 2014-cü ildən sonrakı maliyyə nəticələri nə göstərir
- Vergilər və büdcəyə töhfə
- İlk doqquz ilin əhəmiyyəti
- Vikipediyadakı məlumat məqaləsi
- Mənbələr
Yaratdığım şirkət
Akkord mənim əməyimin bəhrəsidir. Mən şirkətin əsasını 2005-ci ildə Azərbaycanda qoymuşam. Doqquz il ərzində o, xaricdə bölmələri, sənaye müəssisələri olan və iri infrastruktur layihələrində iştirak edən beynəlxalq tikinti qrupuna çevrildi. Bu inkişafın tarixini həmin dövrün xəbərləri, beynəlxalq bankların sənədləri və sifarişçilərin materialları əsasında izləmək mümkündür. Akkordun 2005-ci ildə mənim tərəfimdən təsis edildiyini, o cümlədən AzadlıqRadiosunun 2017-ci il nəşri təsdiqləyir. [1]
Şirkəti necə itirdiyim barədə danışdıqlarım təsdiqlənmiş korporativ hadisələrdən ayrıca təqdim olunur. Hesab edirəm ki, şirkət İlham Əliyevin və onun ətrafının maraqları naminə əlimdən alınıb. Lakin Akkordun tarixi, dərc olunmuş sənədlərin uğur və sonrakı süqut haqqında sadə sxemlə üst-üstə düşmədiyi məqamlarda da dəqiq təqdim edilməlidir.
İlk illər və öz istehsal bazası
Hələ 2006-cı ilin noyabrında Trend qrupun ondan çox məhdud məsuliyyətli cəmiyyəti birləşdirdiyini yazırdı. Həmin vaxt Consulting & Business jurnalı Akkordu birdən-birə üç nominasiya üzrə biznes mükafatına layiq görmüşdü: sənaye-tikinti qrupu, sənaye tikintisi və mülki tikinti layihələrinin inkişafı. Xəbər şirkətin mətbuat xidmətinin məlumatına əsaslanırdı. [2]
Artıq 2008-ci ildə Akkord Bakı – Quba – Rusiya sərhədi avtomobil yolunun tikintisində iştirak edirdi. APA-nın həmin ilin 27 sentyabr tarixli reportajında mən Akkord tikinti şirkətinin prezidenti və işlərin gedişi barədə məlumat verən şəxslərdən biri kimi göstərilmişəm. Layihə 16-cı kilometrdən 134-cü kilometrədək olan hissədə beton yolu, körpüləri, yol qovşaqlarını və mühəndis-kommunikasiya xətlərini əhatə edirdi. Bu məlumatlar mənim həmin dövrdə rəhbər vəzifədə olduğumu təsdiqləyir və bunu yalnız sonrakı bioqrafiyalarda qeyd olunan fakt olmaqdan çıxarır. [3]
Mənzil tikintisinin də ölçülə bilən nəticələri vardı. 2009-cu ilin dekabrında APA Abşeron Gənclər Şəhərciyində 2 min mənzilin təhvil verildiyini və 128 429 kv. m yaşayış sahəsinin istifadəyə verildiyini bildirmişdi. Bunlar konkret mərhələnin göstəriciləridir, bütün sonrakı tikintinin yekunu deyil. [34]
İnkişafın mühüm istiqamətlərindən biri sənaye oldu. 9 avqust 2010-cu ildə qrupun mərmər-qranit zavodunun açılışı keçirildi. APA məni Akkordun rəhbəri kimi təqdim edir, 3,5 milyon manatlıq güzəştli kredit də daxil olmaqla, 19 milyon manat sərmayə qoyulduğunu bildirirdi. Ərazinin sahəsi 80 min kv. m, qapalı sahələr isə 18 min kv. m təşkil edirdi. Müəssisə tikinti layihələrini və yerli bazarı təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. İxrac isə xəbərdə gələcək fəaliyyət istiqaməti kimi təsvir edilirdi. [4]
5 iyul 2013-cü ildə Qazax Sement Zavodunun sement istehsalı xətti açıldı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında zavod Akkordla Azərbaycan Beynəlxalq Bankının birgə investisiya layihəsi kimi təqdim edilirdi. Tikinti 2010-cu ildə başlamışdı. Layihə gücü ildə 1 milyon ton sement və sutkada 2 500 ton klinker təşkil edirdi. Mərasim zamanı klinker xəttinin tikintisi hələ davam edirdi. Buna görə sement xəttinin açılışını, bütün kompleksin tamamlanmasını və mümkün sonrakı genişləndirilməsini eyni hadisə saymaq olmaz. [5]
2 sentyabr 2013-cü ildə Bakıda Qələbə meydanındakı yol qovşağının beş tuneli açıldı. Rəsmi məlumatda podratçının Akkord olduğu açıq şəkildə qeyd edilirdi. Altıncı tunel 2012-ci ilin dekabrından fəaliyyət göstərirdi. Tunellərin ümumi uzunluğu 2 512 m idi. Bəzi piyada infrastrukturu və abadlıq işləri hələ davam edirdi. [35]
2013-cü ilin oktyabrında verilmiş müsahibədə Akkord rəhbərliyi 40 istehsal və emal müəssisəsi, yeddi ölkədə çalışan 6 mindən çox işçi barədə məlumat verirdi. Bunlar şirkətin öz tarixinin konkret bir anında açıqladığı göstəricilərdir. Onlar qrupun indiki vəziyyətini deyil, həmin dövrdəki miqyasını təsvir edir. [6]
Akkord necə beynəlxalq qrupa çevrildi
2014-cü ilin sonuna qədər «transmilli» ifadəsinin praktik əsası vardı: Akkord Azərbaycan hüdudlarından kənarda işləyir, beynəlxalq konsorsiumlarda iştirak edir, yol tikintisi müqavilələri qazanır və xarici şəbəkəsini formalaşdırırdı. Bununla belə, tenderin qazanılması, tikintinin başlanması, yolun hərəkətə açılması və müqavilə üzrə icranın yekun tamamlanması ayrı-ayrı mərhələlərdir.
Gürcüstan
İlk iri xarici fəaliyyət istiqamətlərindən biri Gürcüstan oldu. Dünya Bankının müqavilələr reyestrində Akkord E60 magistralındakı Sveneti – Ruisi layihəsi üzrə göstərilib. Eyni reyestrdə Tbilisi – Tianeti, Kutaisi – Tkibuli – Ambrolauri və Kutaisi – Tsxaltubo – Tsageri – Lentexi – Lasdili yollarındakı işlər də yer alır. Bu, Dünya Bankının maliyyələşdirdiyi layihələrdə iştirakı təsdiqləyən ilkin mənbədir. [7]
2012-ci ilin iyununda dərc olunmuş müsahibədə şirkət rəhbərliyi Sveneti – Ruisi yolunun və ikitərəfli tunelin 28 noyabr 2011-ci ildə Gürcüstan prezidentinin iştirakı ilə açıldığını bildirirdi. Bununla belə, həmin vaxt körpü-estakadanın tikintisi hələ davam edirdi. Deməli, yolun 2011-ci ildə hərəkətə açılmasını avtomatik olaraq müqavilə çərçivəsində bütün qurğuların tamamlanması hesab etmək olmaz. [8]
Akkord Georgia 2014-cü ildə açılmış Kutaisi dolama yolunun tikintisində iştirak edib. Şirkətin məlumatında onun gördüyü işlərin 17,3 km-lik hissəni əhatə etdiyi bildirilirdi. Yaponiyanın səfirliyi JICA-nın maliyyələşdirdiyi 32 kilometrlik hissənin 19 noyabr 2014-cü ildə açıldığını müstəqil şəkildə təsdiqləmiş, Takenaka və Todini şirkətlərinin adlarını çəkmişdi. Bütün hissə üzrə baş podratı Akkorda aid etmək üçün əsas yoxdur. [36, 37]
Qazaxıstan
Qazaxıstanda Akkord «Qərbi Avropa – Qərbi Çin» yol dəhlizində iştirak edirdi. Dünya Bankının reyestri AKKORD OKAN JV birgə müəssisəsini South West Roads layihəsinin iki lotu üzrə qalib kimi göstərir. 2012-ci il nəşrlərində müvafiq hissələrin ümumi uzunluğu 107 km kimi təsvir olunurdu. Bankın reyestrindəki məbləğlər birgə müəssisənin müqavilələrinə aiddir, təsisçinin şəxsi gəliri və ya Akkordun ayrıca payı deyil. [7, 9]
Şımkent – Daşkənd yolunun 705–742-ci kilometrlər arasındakı hissəsi ayrıca layihə oldu. Salininin 2013-cü il üzrə illik hesabatında 28 noyabr 2013-cü ildə Todini, Impregilo və Akkord konsorsiumuna təxminən 37,5 km-lik hissə üçün təqribən €63 milyon dəyərində müqavilənin verildiyi qeydə alınıb. Maliyyələşmə Asiya İnkişaf Bankı ilə əlaqələndirilir, işlərin başlanması isə 2014-cü ilin birinci rübünə planlaşdırılırdı. Akkord öz layihə məlumatında tamamlanma tarixini 20 sentyabr 2016-cı il kimi göstərir. İlk doqquz ilin tarixinə bu layihə artıq tam başa çatdırılmış obyekt kimi deyil, qazanılmış və icrasına başlanmış layihə kimi daxildir. [10, 41]
Ukrayna
2011-ci ilin avqustunda Todini, Akkord və Salini konsorsiumu M06 Kiyev – Çop magistralının Kiyevlə Jitomir arasındakı hissəsinin yenidən qurulması üçün iki müqavilə aldı. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı müqavilələrin imzalanma tarixini 5 avqust 2011-ci il, məbləğlərini isə €91 062 647 və €113 448 646 kimi göstərir. Bu, bütün konsorsium üçün cəmi təxminən €204,5 milyon deməkdir. Bütün məbləği Akkordun gəliri kimi göstərmək düzgün deyil. [11]
İşlər nəqliyyat infrastrukturunun Avro-2012-yə hazırlanması ilə bağlı idi. Lakin müqavilələrin sənədlər üzrə yekun tamamlanması daha sonra baş verdi: Ukravtodorun auditdən keçmiş hesabatında yekun sertifikatlar 2016-cı ilin martına aid edilir. Beləliklə, 2011–2014-cü illərdə layihədə iştirakla müqavilə üzrə icranın yekun tamamlanmasını fərqləndirmək lazımdır. [12]
Özbəkistan
Özbəkistanda Akkord M39 Daşkənd – Termez yolunun 100 km-lik hissəsinin yenidən qurulması üçün ümumi dəyəri $126,7 milyon olan müqavilələr aldı. Özbəkistan Prezidentinin 2017-ci il qərarında müqavilələrin tarixi 21 mart 2012-ci il kimi göstərilir və layihə İslam İnkişaf Bankının maliyyələşdirməsi ilə əlaqələndirilir. Plan üzrə tamamlanma 2014-cü ilin iyununa nəzərdə tutulurdu, lakin həmin rəsmi sənəddə gecikmələr də qeydə alınıb. Buna görə bu layihə Akkordun xarici sifarişlərinin miqyasını göstərir, amma 2014-cü ilə qədər tam yerinə yetirilmiş layihə kimi təqdim edilməməlidir. [38]
Türkiyə və TANAP
2014-cü ilin sonunda Akkord SICIM–Yüksel–Akkord konsorsiumunun tərkibində iri enerji layihəsi olan TANAP-a qoşuldu. Sifarişçinin özü konsorsiumun 2-ci lotda, Aşkale və Yıldızeli rayonları arasında, 375-ci kilometrdən 825-ci kilometrədək olan hissədə iştirakını təsdiqləyir. Southern Gas Corridor prospekti konsorsiumun 2014-cü ilin dekabrında podratçı seçildiyini təsdiqləyir. Bu, həmin dövrün mühüm nailiyyətidir: beynəlxalq qaz kəmərinin tikintisində iştirak. Bu fakt qaz kəmərinin artıq 2014-cü ildə tikildiyi demək deyil və Akkordun ayrıca TAP layihəsində iştirakını avtomatik təsdiqləmir. [13, 14]
Xarici şəbəkə və texnoloji tərəfdaşlar
2012–2013-cü illərdə şirkətin məlumatlarında Gürcüstan, Qazaxıstan, Ukrayna, Özbəkistan və Türkiyədə davam edən layihələr, eləcə də Frankfurtda nümayəndəlik qeyd olunurdu. Bəzi nəşrlərdə Əfqanıstanın da adı çəkilirdi. Təsdiqlənmiş konkret müqavilələrin siyahısı yuxarıda verilib. Nümayəndəliyin mövcudluğu özlüyündə həmin ölkədə tamamlanmış tikinti layihəsinin olması demək deyil. [6, 9]
2013-cü ilin aprelində Trend şirkətin materiallarına istinadla $1,7 milyard dəyərində tamamlanmış layihələr və təxminən $1,9 milyardlıq cari portfel barədə məlumat verirdi. Bu göstəriciləri ayrı-ayrı bank müqavilələrinin məbləğləri ilə toplamaq və ya biznesin dəyərinin müstəqil qiymətləndirilməsi saymaq olmaz. Eyni nəşrdə Bouygues, Freyssinet, Salini, Todini, Condotte, Herrenknecht və SINOMA ilə əlaqələr də qeyd olunurdu. [15]
Metro tikintisi sahəsində Akkord Bouygues ilə birgə müəssisə yaratdı. 7 noyabr 2012-ci ildə Bakı Metropoliteni ilə memorandum imzalandı. Memorandum texnoloji inkişaf istiqamətini göstərir, lakin özlüyündə tikilmiş stansiyanın və ya yerinə yetirilmiş müqavilənin sübutu deyil. [6]
Beynəlxalq banklar və onların iştirakı nə demək idi
Dünya Bankının, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının, Avropa İnvestisiya Bankının, Asiya İnkişaf Bankının və ya İslam İnkişaf Bankının iştirakı konkret infrastruktur proqramlarının və satınalmaların maliyyələşdirilməsi deməkdir. Bu halların əksəriyyətində birbaşa sifarişçi dövlət qurumu və ya yol idarəsi, Akkord yaxud konsorsium isə podratçı kimi çıxış edirdi. «Beynəlxalq bankların maliyyələşdirdiyi layihələrdə obyektlər tikirdi» ifadəsi bankların bütün şirkətin sahibi və ya keyfiyyətinin qeyd-şərtsiz təminatçısı olduğu iddiasından daha dəqiqdir.
Dünya Bankının reyestrinə xaricdəki yollarla yanaşı, Akkordun Azərbaycandakı müqavilələri də daxildir: Gədəbəy rayon məhkəməsinin binasının tikintisi və Sabirabadda su təchizatı və kanalizasiya işləri. Bunlar beynəlxalq maliyyə institutları ilə münasibətlərin müxtəlif infrastruktur növlərini əhatə etdiyini göstərir. [7]
Sənədlərlə təsdiqlənmiş müqavilə məbləğlərinə nümunələr
Aşağıdakı Dünya Bankı sətirlərində 6 yanvar 2020-ci il tarixinə məlumat çıxarışındakı maliyyə ili və müqavilə öhdəliklərinin məbləği göstərilib. Bu, pulun köçürüldüyünün sübutu deyil. Ukrayna üzrə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının reyestrindən bütün konsorsiumun imzalanmış müqavilə dəyəri verilib. Bu məbləğləri toplamaqla Akkordun dəyərini və ya vergi ödənişlərini müəyyən etmək olmaz. [7, 11, 39]
| Dövr | Layihə | Podratçı | Reyestrdəki məbləğ |
|---|---|---|---|
| FY2010 | Qazaxıstan South West Roads lot 6 | AKKORD OKAN JV | $56 630 390 |
| FY2010 | Qazaxıstan South West Roads lot 8 | AKKORD OKAN JV | $101 348 108 |
| FY2010 | Gürcüstan Tbilisi – Tianeti | Akkord Inşaat Sanaye | $969 507 |
| FY2011 | Gürcüstan Kutaisi – Tkibuli – Ambrolauri | Akkord Inşaat Sanaye | $3 207 825 |
| FY2011 | Azərbaycan Gədəbəy rayon məhkəməsi | Akkord Inşaat Sanaye | $2 476 359 |
| FY2012 | Azərbaycan Sabirabadın su təchizatı və kanalizasiyası | Akkord Industry Construction Investment Corporation | $11 759 412 |
| 2011 | Ukrayna M06 lotlar 1–2 | Todini–Akkord–Salini | €91 062 647 |
| 2011 | Ukrayna M06 lotlar 3–4 | Todini–Akkord–Salini | €113 448 646 |
Dünya Bankı Sveneti – Ruisi layihəsini də bir neçə qeydlə əks etdirir. İdentifikatorlar və lotlar əlavə olaraq tutuşdurulmadan burada onlar vahid məbləğdə birləşdirilməyib. Bankın maliyyə ilinin əhatə etdiyi dövr təqvim ili ilə üst-üstə düşmür. [7]
Mükafatlar, sertifikatlar və peşəkar tanınma
Akkordun həm biznes mükafatları, həm də idarəetmə sistemlərinin sertifikatlaşdırılmasına dair məlumatları olub. Bunları fərqləndirmək lazımdır: özəl biznes təşkilatının mükafatı dövlət mükafatı, Avropa İttifaqının sertifikatı və ya müstəqil texniki nəzarət rəyi deyil.
| İl | Mükafat və ya tanınma | Əsas |
|---|---|---|
| 2006 | Consulting & Business jurnalının üç tikinti nominasiyası üzrə mükafatı | Trendin Akkordun mətbuat xidmətinə istinad edən 24 noyabr 2006-cı il tarixli xəbəri [2] |
| 2011 | Parisdə New Millennium Award mərasimində International Construction Award və Business Leadership medalı | Rəhbərin 2011-ci ilin sentyabrında verdiyi müsahibə; təşkilatçılar Trade Leaders Club və Editorial Office [16] |
| 2011 | Oksfordda Europe Business Assembly tərəfindən tikinti sahəsində Best Enterprises diplomu | Eyni müsahibə; orada şəxsi Manager of the Year mükafatı İlqar Hacıyevə deyil, Xaqani Quluzadəyə aiddir [16] |
| 2011 | Akkord-Georgia üçün Gürcüstanın yol tikintisi sahəsində ilin şirkəti | Rəhbərin məlumatına görə, mərasim 10 dekabr 2011-ci ildə keçirilib; 1news-də 2012-ci ilin martında dərc olunub [9] |
| 2012 | International Arch of Europe və «Avropa keyfiyyəti 2012» qızıl mükafatı, QC 100 sertifikatı | BID təşkilatının mükafatı, Frankfurt, 29–30 aprel; Trendin xəbəri [17] |
| 2012 | İlin tikinti şirkəti nominasiyasında Caspian Energy Integration Award | 2012-ci ilin iyunundakı müsahibədə təsvir edilən Caspian-European Integration Business Club mükafatı [8] |
| 2013 | Best Enterprise in Construction in the South Caucasus and Central Asia | Europe Business Assembly, 11 aprel, London; Trendin xəbəri [15] |
| 2014-cü il üzrə | Milli iqtisadiyyatın inkişafına töhfəyə görə Uğur | Consulting & Business jurnalının mükafatı; 2015-ci ilin aprelində, yəni nəzərdən keçirilən dövrdən sonra təqdim olunub [18] |
2011-ci ilin dekabrında Qafqazinfo Akkordun ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə direktorunun SGS auditindən sonra OHSAS 18001:2007 və ISO 14001:2004 sertifikatlarının alınması barədə məlumatını yayımladı. Eyni nəşrdə ISO 9001:2008 sertifikatının müddətinin 2014-cü ilədək uzadıldığı da bildirilirdi. Bu, sertifikatlaşdırma barədə konkret məlumatdır, həmin sertifikatların bu gün də qüvvədə olduğunu iddia etmək üçün əsas deyil. [19]
2013-cü ilin mayında APA Akkordun International Tunnelling and Underground Space Association və World Road Association PIARC təşkilatlarında korporativ assosiativ üzvlüyü barədə məlumat verdi. Üzvlük peşəkar mühitdə iştirakı əks etdirir. Bu, təşkilatın şirkətin hər bir layihəsini yoxlayıb təsdiqlədiyi demək deyil. [20]
2011–2012-ci illərin müsahibələrində Akkordun dəstəklədiyi otüstü xokkey komandasının uğurları, o cümlədən Bratislavadakı Challenge IV turniri də xatırlanırdı. Bu, qrupun tarixinin idman və sponsorluq hissəsidir və tikintiyə görə verilən mükafatlarla qarışdırılmamalıdır. [16]
Operativ rəhbərlikdən ayrılma və payların dəyişməsi
Akkorddan ayrılmağımın tarixçəsi bir neçə mərhələdən ibarət olub. Həmin dövrün materiallarında Xaqani Quluzadə 2010-cu ilin avqustundan korporasiyanın rəhbəri kimi göstərilir. Bununla belə, mənim gündəlik operativ rəhbərliyimin bitməsi şirkətin işlərində iştirakımın dərhal dayanması demək deyildi. [21]
AzadlıqRadiosunun məlumatına görə, 2011-ci ildə səhmlərin 51%-i VIP Estate-ə, 24,5%-i Dərya Vəliyevə məxsus idi. Məndə 24,5%-lik paket qalırdı. 2013-cü ilin oktyabrında Akkordun özü mənim səhmdar olaraq qaldığımı və 2010-cu ildən xarici layihələrə nəzarət etdiyimi bildirirdi. 2014-cü ilin sentyabrında APA qalan səhm paketimin satıldığını xəbər verdi, lakin qiymət və alıcı açıqlanmadı. AzadlıqRadiosu sonradan alıcının Dərya Vəliyev olduğunu yazdı. [1, 22, 23]
Mənim mövqeyim budur ki, nəzarəti və qalan səhmləri itirməyim yaratdığım biznesdən azad iradəmlə imtina etmək qərarının deyil, təzyiq və hədələrin nəticəsi olub. Baş verənləri İlham Əliyevin və onun ətrafının maraqları ilə əlaqələndirirəm. Bu barədə ictimai bəyanatlarım, o cümlədən 2021-ci ildə Baku Research Institute və 2025-ci ildə Meydan TV tərəfindən qeydə alınıb. Həmin nəşrlər mənim belə ittihamlar irəli sürdüyümü təsdiqləyir. Onlar özlüyündə mülkiyyətin ötürülməsinin bütün hallarının müstəqil şəkildə müəyyənləşdirilməsini əvəz etmir. [24, 25]
Dərc olunmuş məlumatlarda səhmlərin satışının rəsmiləşdirilməsi qeyd edilir. Əqdin bu formada rəsmiləşdirilməsi özlüyündə könüllülük barədə mübahisəni həll etmir. Yekun qiymətləndirmə üçün müqavilələr, hesablaşmalar barədə məlumatlar, səhmdarların reyestri və sənədlərin hansı şəraitdə imzalandığına dair sübutlar lazımdır.
2014-cü ildən sonrakı maliyyə nəticələri nə göstərir
Sonrakı hesabatlar ayrı-ayrı mənfəət və zərər dövrlərini göstərir, lakin vahid, müqayisə edilə bilən göstəricilər sırası yaratmır. 2017-ci ildə dərc olunmuş ASC-nin illik hesabatı ilə qrupun konsolidə edilmiş nəticələri barədə məlumatlar fərqli yekunlar göstərirdi.
2014–2015-ci illərə dair məlumatlar ziddiyyətlidir. Şirkətin öz cavabını da dərc edən Report.az 19,812 milyon və 21,777 milyon manatı mənfəət adlandırır. AzadlıqRadiosu da konsolidə edilmiş hesabata istinadla mənfəət barədə məlumat verir. APA isə demək olar ki, eyni məbləğləri zərər kimi göstərir. Bu uyğunsuzluğu qəti şəkildə aradan qaldırmaq üçün ilkin hesabat lazımdır. Buna görə aşağıda həmin rəqəmlər mübahisəsiz müəyyən edilmiş nəticə kimi deyil, mənbə göstərilməklə təqdim olunur. [26, 42, 43]
| Dövr | Nəticə | Əhatə dairəsi və mənbə |
|---|---|---|
| 2014 | Təxminən 19,812 milyon AZN: Report-a görə mənfəət, APA-ya görə zərər | Mənbələr nəticənin mənfəət, yoxsa zərər olması barədə fərqlənir; yuxarıdakı izaha baxın [26, 42, 43] |
| 2015 | Təxminən 21,777 milyon AZN: Report-a görə mənfəət, APA-ya görə zərər | Şirkət Report-a mənfəətin əvvəlki illərin zərərlərinin örtülməsinə yönəldildiyini izah edib [26, 42, 43] |
| 2016 | Mənfəət 6 316 802 AZN | Xalq qəzetində dərc edilmiş ASC-nin ayrıca hesabatı [27] |
| 2017 | Zərər 345 101 AZN | ASC-nin eyni ayrıca hesabatı [27] |
| 2017 | Təxminən 30,5 milyon AZN mənfəət | Konsolidə edilmiş məlumatlar; satış gəliri 228,8 milyon AZN [28] |
| 2018 | Təxminən 12,5 milyon AZN mənfəət | Konsolidə edilmiş məlumatlar; satış gəliri 108,1 milyon AZN [29] |
| 2024 | Zərər 873 887 AZN | 2025-ci il üzrə ümumiləşdirilmiş konsolidə edilmiş hesabatın müqayisəli məlumatları [30] |
| 2025 | Zərər 2 113 648 AZN | 2025-ci il üzrə ümumiləşdirilmiş konsolidə edilmiş hesabat [30] |
2025-ci il hesabatında əsas fəaliyyətdən gəlir sətrində tire göstərilib. Bununla yanaşı, əsas vəsaitlərin satışından 474 675 AZN digər əməliyyat gəliri əks olunub. Torpaq, əmlak və avadanlıqların balans dəyəri 14 222 193 AZN-dən 2 067 088 AZN-ə enib. Göstəricilər əməliyyat nəticələrinin pisləşdiyini və balansın bu hissəsinin azaldığını göstərir. Onlar bütün fərqin talama nəticəsində yarandığını sübut etmir: belə nəticə üçün aktivlərin hərəkətinin təfsilatları və digər sənədlər lazımdır. [30, 31]
Hesab edirəm ki, yaratdığım biznes talan edilib və dağıdılıb. Bu, baş verənlərə verdiyim qiymətdir. Dərc edilmiş maliyyə məlumatları sonrakı dövrlərin zərərləri, ayrı-ayrı illərdə satış gəlirinin azalması və əsas vəsaitlərin kiçilməsi barədə danışmağa imkan verir. Onlar konkret şəxslərin təqsirini və ya hər bir zərərlə səhmdarların tərkibinin dəyişməsi arasındakı səbəb əlaqəsini avtomatik müəyyən etmir.
Vergilər və büdcəyə töhfə
Akkordun vergi tarixinin təqdimatı ayrıca dəqiqlik tələb edir. Mənfəət vergisi, ƏDV, əməkhaqqından tutulmalar, sosial ödənişlər və büdcə qarşısında borc ayrı-ayrı göstəricilərdir. Hesablanmış vergi də həmişə həmin ildə faktiki köçürülmüş məbləğə bərabər olmur.
2016-cı ilin iyulunda Report.az Akkordun 2014 və 2015-ci illər üzrə mənfəət vergisi ödəmədiyini bildirdi. Cavabında şirkət belə öhdəliyin yaranmamasını əvvəlki illərin zərərlərinin nəzərə alınması ilə izah etdi. Bu, qrupun heç bir vergi ödəmədiyi demək deyil və onun büdcəyə ümumi töhfəsini hesablamağa imkan vermir. [26]
ASC-nin 2016–2017-ci illər üzrə ayrıca hesabatında mənfəət vergisi xərci sətirlərində tire qoyulub. Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatda faktiki ödəniş sətrində də müsbət məbləğ yoxdur. Bunu qrupun bütün şirkətlərinin məcmu ödənişlərinin sıfır olması barədə iddiaya çevirmək olmaz. [27]
2005–2014-cü illər üzrə vergilərin etibarlı ümumi yekunu müəyyən hüquqi şəxslər dairəsi üzrə ödəniş sənədlərinə və müqayisə edilə bilən vergi məlumatlarına əsaslanmalıdır. Belə göstəricilər sırası əldə edilməyənədək bir neçə il üzrə konkret ümumi məbləğ açıqlamaq düzgün olmazdı. Daha sonrakı illərin vergi borcları da şirkətin inkişaf illərində nə qədər vergi ödədiyi barədə məlumatları əvəz edə bilməz.
Daha sonrakı dövrə aid 2024-cü il üzrə konsolidə edilmiş hesabatda aşağıdakı vergi göstəriciləri dərc olunub. Bunlar il ərzində edilmiş ödənişlərin cəmi deyil, xərclər və öhdəlik qalıqlarıdır. [40]
| Göstərici | Tarix və ya dövr | Məbləğ, AZN |
|---|---|---|
| Mənfəət vergisi xərci | 2024-cü il | 1 081,01 |
| Öhdəliklərdə vergilər və digər məcburi ödənişlər | 31.12.2023 | 918 940,47 |
| Öhdəliklərdə vergilər və digər məcburi ödənişlər | 31.12.2024 | 836 230,21 |
Öhdəlik qalığının azalması hesablanmalar, əvəzləşdirmələr və digər dəyişikliklər barədə məlumat olmadan ödənişi hesablamağa imkan vermir. Akkord Beton kimi ayrı-ayrı törəmə cəmiyyətlərin məlumatlarını da tutuşdurmadan baş şirkətin göstəricilərinə əlavə etmək olmaz.
İlk doqquz ilin əhəmiyyəti
2005-ci ildən 2014-cü ilədək Akkord Azərbaycanda yaradılmış qrupdan sənaye bazasına malik və aparıcı inkişaf banklarının maliyyələşdirdiyi layihələrdə iştirak edən beynəlxalq podratçıya çevrildi. Bu inkişafın ən inandırıcı sübutu sifarişçilərin və bankların sənədlərində əks olunmuş konkret yollar, istehsal obyektləri və müqavilələrdir.
Mənim üçün Akkord yaratdığım şirkət olaraq qalır. Onun inkişaf tarixi ilə nəzarəti itirməyimin tarixçəsi birlikdə qorunmalıdır. Şirkətin uğurları dəqiq təsvirə, məcburetmə və talama barədə bəyanatlarım isə sənədlər əsasında ayrıca yoxlamaya layiqdir.
Vikipediyadakı məlumat məqaləsi
İngilisdilli Vikipediyada Akkord 2005-ci ildə yaradılmış şirkət, İlqar Hacıyev isə onun təsisçisi kimi göstərilir. Azərbaycan dilində də məqalə mövcuddur. Bu məqalələrdəki təsərrüfat göstəricilərinin əhəmiyyətli hissəsi 2013-cü ilə aiddir və onları aktual korporativ hesabat hesab etmək olmaz. Məqalələr Əliyevə qarşı ittihamları və ya səhmlərin ötürülməsi şəraitini təsdiqləmir. [32, 33]
Mənbələr
1. AzadlıqRadiosu. Akkord rəhbərliyində dəyişikliklər var. 17 iyun 2017. https://www.azadliq.org/a/28560071.html
2. Trend. «Akkord» şirkətlər qrupu «İlin ən yaxşı şirkəti» milli mükafatına layiq görülüb. 24 noyabr 2006. https://ru.trend.az/business/economy/797665.html
3. APA. Azərbaycan Prezidenti Bakı – Quba – Rusiya sərhədi avtomobil yolunda tikinti işləri ilə tanış olub. 27 sentyabr 2008. https://en.apa.az/infrastructure/-89421
4. APA. Akkord qrupunun mərmər-qranit zavodunun açılışı. 9 avqust 2010. https://ru.apa.az/energetika-i-promyshlennost/-169533
5. Azərbaycan Prezidenti. Qazax Sement Zavodunun istehsal xəttinin açılışı. 5 iyul 2013. https://president.az/ru/articles/view/8638
6. Caspian Energy. «Akkord» korporasiyası: innovasiyalara və qabaqcıl texnoloji həllərə doğru. Xaqani Quluzadə ilə müsahibə. 15 oktyabr 2013. https://www.caspianenergy.media/ru/caspian-energy-journal-ru/2013-issue-82/korporacia-akkord-navstrecu-innovaciam-i-peredovym-tehnologiceskim-reseniam
7. Dünya Bankı. FY2010–FY2019 üzrə əvvəlcədən baxışdan keçmiş müqavilələrin verilməsi. Akkord və AKKORD OKAN JV sətirləri. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/563611579107084916-0290022020/render/PSLOContractAwardsFY10to19.pdf
8. Trend / Caspian Energy. «Akkord» korporasiyası: ilin tikinti şirkəti. Müsahibə. 14 iyun 2012. https://ru.trend.az/business/economy/2037299.html
9. 1news / Caspian Energy. «Akkord» korporasiyası beynəlxalq bazarlara fəal şəkildə çıxır. Müsahibə. 13 mart 2012. https://1news.az/news/20120313070403325-Korporatsiya-Akkord-aktivno-vykhodit-na-mezhdunarodnye-rynki-FOTO
10. Salini. 2013-cü il üzrə illik maliyyə hesabatı, çap səhifəsi 49. https://reports.salini-impregilo.com/sites/salini2013fin/files/dc/fy2013/relazione_finanziaria_annuale.pdf
11. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı. 2011-ci il üzrə satınalmaların illik icmalı. 48081 və 48101 nömrəli müqavilələr. https://www.ebrd.com/downloads/procurement/APR_2011.pdf
12. Ukravtodor. Avropa İnvestisiya Bankı ilə birgə layihənin 2015-ci il üzrə auditdən keçmiş hesabatı. https://restoration.gov.ua/4489/zvity/audyt_finansovoi_zvitnosti_proekt_yeib/audyt_finansovoi_zvitnosti_za_2015_rik_spilnyi_proekt_iz_yeib_anhl.pdf
13. TANAP. Sifarişçinin podratçılar barədə məlumatı, lot 2, SICIM–Yüksel–Akkord. https://tanap.com/en/release-02
14. Southern Gas Corridor. Yekun prospekt, mart 2017. 2014-cü ilin dekabrına aid TANAP müqavilələri. https://www.sgc.az/storage/documents/26/sgc-final-prospectus-march-2017.pdf
15. Trend. Akkord korporasiyası «Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada tikinti sahəsində ən yaxşı müəssisə» mükafatına layiq görülüb. 22 aprel 2013. https://www.trend.az/business/economy/2142131.html
16. Today.az / Caspian Energy. Akkord korporasiyası sürətlə beynəlxalq arenaya çıxır. Müsahibə. 12 sentyabr 2011. https://www.today.az/view.php?id=94292
17. Trend. «Akkord» korporasiyası «Avropa keyfiyyəti 2012» qızıl mükafatına layiq görülüb. 3 may 2012. https://ru.trend.az/business/economy/2021762.html
18. APA. Akkord Uğur 2014 milli mükafatına layiq görülüb. 27 aprel 2015. https://apa.az/official-news/bulgarian-prime-minister-completes-his-visit-to-azerbaijan-381371
19. Qafqazinfo. Akkord 2011-də beynəlxalq sertifikatlara layiq görülüb. 19 dekabr 2011. https://qafqazinfo.az/news/detail/akkord-2011-de-beynelxalq-sertifikatlara-layiq-gorulub-9355
20. APA. Akkord korporasiyası ixtisaslaşmış beynəlxalq təşkilatlara üzv olub. 31 may 2013. https://en.apa.az/infrastructure/xeber_akkord_corporation_become_member_of_spec_-193873
21. Day.az / Caspian Energy. Xaqani Quluzadə ilə müsahibə. 6 sentyabr 2011. https://news.day.az/economy/286976.html
22. Trend. Akkordun baş direktor dəyişikliyi və İlqar Hacıyevin iştirakı barədə məlumatı. 29 oktyabr 2013. https://az.trend.az/azerbaijan/society/2205678.html
23. APA. Akkord korporasiyasının səhmdarlarının tərkibi dəyişib. Sentyabr 2014. https://ru.apa.az/birzha/xeber_izmenen_sostav_akcionerov_korporacii_akk_-277574
24. Baku Research Institute. Azərbaycan və beynəlxalq korrupsiya qalmaqalları. 3 iyun 2021, Akkord bölməsi. https://bakuresearchinstitute.org/en/azerbaijan-and-international-corruption-scandals/
25. Meydan TV. Azərbaycan Baş Prokurorluğu mühacirətdə olan şəxslərin dindirilmək üçün geri qayıtmasını tələb edir. 18 mart 2025. https://www.meydan.tv/en/article/azerbaijans-prosecutor-generals-office-demands-the-return-of-exiled-individuals-for-questioning/
26. Report.az. Akkord Korporasiyası iki ildir ki mənfəət vergisi ödəmir. 26 iyul 2016; şirkətin cavabını da ehtiva edir. https://report.az/maliyye-xeberleri/akkord-korporasiyasi-iki-ildir-ki-menfeet-vergisi-odemir
27. Xalq qəzeti. Akkord ASC-nin 2016-cı ilin məlumatları ilə birlikdə dərc olunmuş 2017-ci il üzrə ayrıca hesabatı. https://old.xalqqazeti.com/az/news/ads/109115
28. FED.az. Böyük mənfəəti olsa da vergi ödəməyib. 2017-ci ilin konsolidə edilmiş nəticələri. https://fed.az/az/biznes/boyuk-menfeeti-olsa-da-vergi-odemeyib-44128
29. Banker.az / Turan. Akkord Korporasiyasının gəlirləri təxminən iki dəfə azalıb. 19 iyul 2019. https://banker.az/akkord-korporasiyasinin-g%C9%99lirl%C9%99ri-t%C9%99xmin%C9%99n-iki-d%C9%99f%C9%99-azalib/
30. Akkordun 2025-ci il üzrə ümumiləşdirilmiş konsolidə edilmiş hesabatı, dərc olunmuş skan surəti. https://fed.az/upload/news/2856733.jpeg
31. Marja. Akkordun əsas əməliyyat gəliri sıfıra düşüb, zərəri 2,4 dəfə artıb. 23 iyul 2026. https://marja.az/138312/akkordun-esas-emeliyyat-geliri-sifira-dusub-zereri-24-defe-artib
32. Vikipediya. Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası. https://en.wikipedia.org/wiki/Akkord_Industry_Construction_Investment_Corporation
33. Vikipediya. Akkord şirkət. https://az.wikipedia.org/wiki/Akkord_%28%C5%9Firk%C9%99t%29
34. APA. Abşeron Gənclər Şəhərciyində mənzillərin istifadəyə verilməsi. 26 dekabr 2009. https://en.apa.az/bourse/-113156
35. Azərbaycan Prezidenti. Qələbə meydanındakı yol qovşağının tunellərinin açılışı. 2 sentyabr 2013. https://president.az/en/articles/view/9173
36. APA. Akkord Georgianın Kutaisi dolama yolunun tikintisində iştirakı barədə məlumat. 28 noyabr 2014. https://apa.az/infrastruktur/xeber____akkord___un_gurcustanda_insa_etdiyi_kutai_-363859
37. Yaponiyanın Gürcüstandakı səfirliyi. Kutaisi dolama yolunun açılışı. 19 noyabr 2014. https://www.ge.emb-japan.go.jp/files/kutaisi/en.pdf
38. Özbəkistan Prezidenti. M39 yolu layihəsi barədə 26 may 2017-ci il tarixli PP-3011 nömrəli qərar. https://lex.uz/docs/4340507
39. Dünya Bankı. Satınalma müqavilələrinin verilməsi metodologiyası. Ödənişlər deyil, öhdəlik məbləğləri. https://financesone.worldbank.org/procurement%20contract%20awards%20-%20summary%20by%20fiscal%20year%20and%20supplier%20country/DS01529
40. Xalq Qəzeti. Akkordun 2024-cü il üzrə konsolidə edilmiş hesabatı. 10 sentyabr 2025, səhifə 11. https://xalqqazeti.az/uploads/pdf-files/178905/xalqqazeti-10.09.2025.pdf
41. Akkord. Şımkent – Daşkənd layihəsinin məlumat səhifəsi, km 705–742. Sifarişçi, Asiya İnkişaf Bankının maliyyələşdirməsi və tamamlanma tarixi. https://akkord.az/en/projects/simk-nt-task-nt-yolunun-705-km-742-km-hiss-sinin-tikintisi/
42. APA. Akkordun zərəri 22 mln. manata yaxınlaşır. 1 avqust 2016. Nəticənin mənfəət, yoxsa zərər olması barədə Report-un məlumatı ilə ziddiyyət təşkil edir. https://apa.az/infrastruktur/xeber__akkord_un_zereri_22_mln._manata_yaxinla_-436738
43. AzadlıqRadiosu. Akkordun əli aşağıymış. 25 iyul 2016. Qrupun konsolidə edilmiş nəticələri barədə nəşr. https://www.azadliq.org/a/akkord-maliyye-problem/27879509.html